//
Artikel
Artikelen

De Koning van het Voetbalrijk. Valderrama en zijn machtige haardos

Hij is een van de meest iconische voetballers aller tijden, terwijl hij in zijn carrière nooit een prijs van internationaal allure op zijn palmares heeft mogen bijschrijven. Hij was de dragende speler in de gouden generatie die het trotse elftal van zijn land vormde, terwijl hij op drie WK’s aanvoerder was van de nationale equipe. Erg succesvol in Europa was de middenvelder met de nauwkeurige pass niet en toch zal iedereen op dit continent bij het horen van zijn naam een voorstelling van de man kunnen maken. Waarom? Daar is maar één antwoord op mogelijk. Heel eenduidig. Zijn haar. Valderrama had de mooiste haardos die een speler ooit over het veld heeft laten gaan.

Haardracht en verbeelding

Standbeeld van Valderrama in zijn geboortgeplaats Santa Marta. Foto: Wikimedia Commons

Standbeeld van Valderrama in zijn geboortgeplaats Santa Marta. Foto: Wikimedia Commons

Haardracht is een onderschatte factor in de waardering voor een voetballer. Völler zou hier ten lande niet zo gehaat zijn geweest als hij niet die vieze krullenbol en bijpassende foute snor had gehad. Stijn Vreven’s ‘ze hebben me voor een dagje losgelaten uit het gesticht’-look valt of staat met de strak achterover gekamde en in de punt bijeen geknoopte haren. Wie zou Jan van Halst zijn zonder een hoofd waar regelmatig per abuis met een keu tegen wordt gestoten? Precies.

Valderrama was de koning van alle spelers met opvallende haardrachten.  Zijn geblondeerde afro had ook wel iets weg van de manen van een leeuw, de koning onder dieren die parmantig over zijn rijk tuurt. Valderrama liep met eenzelfde statelijke houding over het veld. Hij keek en passte, zag en overwon. Dat alles zonder een stap teveel te zetten. Inzicht verdreef loopvermogen. Valderrama was het ‘dreh-und-angelpunkt’ op het middenveld en spleet met zijn pass menig verdediging open.

Het is een klasse op een achteloze manier uitgevoerd die vandaag de dag ook aan Andrea Pirlo kleeft. Je ziet een dergelijke speler niet snel drie sprints achter elkaar trekken. Veeleer komen ze de bal ophalen en leveren ze hem vooruit in bij een medespeler. Als je de bal niet verspeelt hoef je ook niet achter de tegenstander aan te rennen om hem terug te veroveren. Valderrama bezat diezelfde klasse. Hij was perfect tweebenig, maar ook traag, niet al te groot en opvallend breed gebouwd. Wellicht dat hij door zijn opvallende fysieke gestel zo moeilijk van de bal te zetten was, ook al werd hij belaagd door twee of drie spelers; hij creëerde met zijn brede lichaam simpelweg meer ruimte dan veel anderen.

Maar waar kwam deze geblondeerde technicus, die op de WK’s in de jaren negentig tot de verbeelding van vele voetbalfans sprak, vandaan?

De beste speler van Zuid-Amerika

Santa Marta ligt aan de noordkust van Colombia. Een prachtige stad, gezegend met Caribisch aandoende stranden, die wel de parel van Latijns-Amerika wordt genoemd. Dit was de eerste Spaanse nederzetting in Colombia en Santa Marta is de op een na oudste stad van het continent. Daar, te midden van de Spaans-koloniale regeringsgebouwen, kathedralen en langgerekte witte stranden, groeide Carlos Valderrama op. Gezegend met een fluwelen techniek debuteerde hij op twintigjarige leeftijd in 1981 voor het lokale Unión Magdalena.

Na drie seizoenen verliet de speler met de iconische haardracht het prachtige Santa Marta voor de hoofdstad Bogota.Topclub Millionarios zag het wel zitten in de middenvelder met de fluwelen pass. Het zou echter de overstap naar Deportivo Cali een jaar later zijn die het eerste hoogtepunt in de loopbaan van Valderrama zou betekenen.

In zijn tweede seizoen in dienst bij de club uit de derde stad van Colombia werd Valderrama uitgeroepen tot Zuid-Amerikaans speler van het jaar 1987. Hij was toen 26 jaar, maar de de carrière van de middenvelder met de blonde afro moest eigenlijk nog beginnen.

Niet gemaakt voor Europa

Uiteraard liet het niet lang op zich wachten of enkele Europese clubs klopten aan de deur om zich van de diensten van de fluwelen passer te verzekeren. Het Franse Montpellier HSC wist zich in het seizoen 1988-1989 gesterkt door de aanwezigheid van de beste speler van Colombia. Prompt won het Franse elftal de nationale beker. Hoewel Valderrama als basisspeler drie seizoenen vol maakte bij de club uit Frankrijk, en daarna nog een seizoen voor Real Valladolid speelde, bleek de stap naar Europa niet de juiste te zijn voor de koning op het middenveld. Hij keerde in 1992 terug naar zijn geliefde Colombia.

Hij speelde een seizoen bij Independiente Medellín, maar in 1993 switchte hij wederom in eigen land van club, om het kwartet Colombiaanse topclubs te completeren. Niet ver van zijn geboortegrond vond de middenvelder emplooi bij Atlético Junior uit de kuststad Barranquilla. Met zijn nieuwe werkgever won Valderrama twee maal de Colombiaanse titel, hervond hij zijn vorm en absolute klasse en werd hij voor een tweede keer uitgeroepen tot beste speler van het Zuid-Amerikaanse continent.

Er zijn Zuid-Amerikaanse voetballers die simpelweg niet renderen op het Europese vasteland, en Valderrama was daar een van. Hij speelde drie succesvolle seizoenen voor Atlético en had aan het eind van het laatste daarvan, in 1996, de respectabele leeftijd van 36 jaar bereikt. Meestal denken voetballers dan aan het aan de wilgen hangen van hun voetbalkicksen. Maar niet Valderrama; die maakte toen pas de overstap naar een competitie waar hij zijn meest blijvende nalatenschap zou achterlaten.

Wat is de MLS eigenlijk?

In Europa wordt, wellicht terecht, nog steeds laatdunkend gesproken over de profcompetitie in Noord-Amerika. De MLS staat bekend als een competitie waar uitgerangeerde net-niet-spelers hun laatste voetbaldagen slijten. Denk aan Danny Koevermans en Blaise N’kufo. Maar halverwege de jaren negentig was de MLS nog obscurer dan deze nu is, waar nietszeggende spelers op troosteloze velden waarop de lijnen van het American Football nog gekalkt stonden, in lege stadions als decor rondhobbelden. Tot de Witte Gullit kwam.

Het is lastig om onder de indruk te zijn van de prestatie van Valderrama in de Noord-Amerikaanse competitie, aangezien de MLS zo weinig tot de verbeelding spreekt in Europa. Maar toch, de Colombiaanse spelverdeler was precies wat de stervende sport in Amerika nodig had. En daar speelde zijn opvallende verschijning een grote rol in.

Valderrama was herkenbaar, met zijn haardos was hij geliefd bij de fans en hij werd het gezicht van een competitie die hernieuwd elan vond. Daarbij straalde de klasse nog steeds af van de middenvelder die de dertig inmiddels ruimschoots gepasseerd was. Toegegeven, het niveau van de competitie haalde het niet bij de Europese equivalenten, maar Valderrama wist in 2000 voor Tampa Bay Mutiny maar liefst 26 assists bij te schrijven. Een record dat tot de dag van vandaag bij lange na niet uit de boeken is geschoten. De geblondeerde baltovenaar was toen 39 jaar oud.

De witte Gullit

Persoonlijk herinner ik me Valderrama vooral als de captain van het Colombiaanse elftal uit de jaren negentig. De gouden generatie die op drie achtereenvolgende WK’s – van 1990 tot 1998 – actief was en namen herbergde als Faustino Asprilla en René Higuita, respectievelijk de pijlsnelle aanvaller en meevoetballende keeper. De laatste verwierf wereldfaam door in 1995 in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Engeland een redding met zijn hakken uit te voeren, een actie die later tot El Escorpión werd omgedoopt. WK’s die overigens niet voor elke Colombiaanse speler goed afliepen.

Van dat magische elftal was Valderrama de absolute leider en hij speelde in totaal dan ook 111 interlands. Hoewel hij het nooit heeft kunnen laten zien bij een club in Europa, en hier dus vooral bekend staat om zijn excentrieke verschijning, mag er geen twijfel over bestaan dat Valderrama een absolute voetballegende was. Het is goed om zo nu en dan te herinneren dat niet alle voetbaliconen per se in Europa groot zijn geworden.

Dat Valderrama in lijstje met Pelé, Garrincha en Maradona geschaard mag worden, getuige de afscheidswedstrijd die voor de Witte Gullit in 2004 na een 22-jarige professionele carrière werd afgewerkt. Grootheden als Diego Maradona, Enzo Francescoli en keeper José Luis Chilavert kwamen opdraven om Valderrama te eren.

Vandaag de dag is de voormalig Zuid-Amerikaans voetballer van het jaar coach bij een voetbalacademie in Florida, waar hij ook woont. Of hij zijn haren nog steeds geblondeerd en in afrostijl heeft weet ik niet. Hoe dan ook, zo zal ondergetekende hem in ieder geval altijd herinneren. De trage, breedgebouwde technicus met de prachtige blonde krullen die kwam, zag en overwon.

Valderrama in zijn woonplaats Tampa Bay, Florida, anno 2010. Foto: Wikimedia Commons.

Valderrama in zijn woonplaats Tampa Bay, Florida, anno 2010. Foto: Wikimedia Commons.

Over Thomas Vries

"Mijn voorliefde voor voetbal en voetbalverhalen komt voort uit een in mijn jeugd ingeslopen gevoel van miskenning. De kleine Thomas – rechtsbuiten van D-1 van VV Beegden – schreeuwt in mijn volwassen zelf over het algemeen hard om aandacht die hij als – laten we eerlijk zijn – matig begenadigd manusje-van-alles nooit kreeg van jeugdtrainer Grad. Daar komt ook mijn onvoorwaardelijke steun aan de underdog vandaan: zie het als een verlate zelfrechtvaardiging. Aldus voel ik me genoodzaakt op een andere manier aan te tonen dat ik heus wel ergens goed in ben wat betreft voetbal: niet zozeer tegen een bal trappen, maar meer het schrijven van het voetbalverhaal. Als door het postmodernisme beïnvloede cultuurhistoricus en stadsgeograaf is het mijn doel om aan De Skybox bij uitstek narratieve bijdragen te leveren. Het gaat mij vooral om het uitwerken van een gekozen thema, een invalshoek, een mooie anekdote of metafoor: onderwerpen als sociale vereniging, de tragiek van het zwarte gat na de voetbalcarrière en het persoonlijke verhaal van een net-niet wereldberoemde voetballer, dát zijn de verhalen die ik graag als ware het een voorleesavondje aan het publiek van deze website wil vertellen. De mogelijkheid tot het uitwerken van een heel kleine metafoor, een vergeten tragiek, tot een kort romanachtig verhaal is waarom ik met veel enthousiasme samen met mijn compagnons dit initiatief heb opgericht."

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: