//
Artikel
Artikelen, De Stadionreeks

De Groene Kathedraal: de Euroborg als uithangbord van een energieneutraal Groningen

De Euroborg is in rap tempo een iconisch stadion op het Nederlandse profvoetbaltoneel geworden. Niet enkel vanwege de herkenbare groene kleur, of het daverende succes van FC Groningen in de laatste jaren – de huidige positie op de ranglijst daar gelaten. Er steekt meer achter het in 2006 geopende stadion dan het bieden van een podium voor tweewekelijks profvoetbal. De club uit het hoge noorden staat, volgens de eigen kernwaarden, met beide voeten stevig in de maatschappij en dus zet het sinds een aantal jaren zijn thuishaven in als facilitator van de eigen regio en een maatschappelijk zeer relevant debat: Groningse technologische innovativiteit op het gebied van duurzame energie. De Skybox brengt in deel drie van de stadionreeks een bezoek aan de ‘Groene Kathedraal’ en spreekt met commercieel directeur Robbert Klaver.

Van het Oosterpark naar de Euroborg: de opkomst van FC Groningen

Toen in de tweede helft van de jaren negentig in Groningen het plan opgevat werd om het bestaande Oosterparkstadion te vervangen door nieuwbouw, was dat een gewaagde beslissing. Het ging immers erg slecht met de lokale FC. Waar de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig nog succesvol waren geweest voor de club uit het hoge noorden, daar lieten de prestaties naarmate het decennium vorderde steeds meer te wensen over. Het dieptepunt was 1998: FC Groningen degradeerde naar het tweede niveau na achttien jaar actief te zijn geweest in de Eredivisie. Het was echter juist in deze donkere dagen dat de bestuurders van de club het oog vast op de stip aan de horizon gericht hadden en inzagen dat de exploitatiemogelijkheden van het verouderde Oosterpark een strop zouden blijken voor de voetbalvereniging.

Oosterparkstadion. Het Groningse verleden achtergelaten. Foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Oosterparkstadion. Het Groningse verleden achtergelaten. Foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Aldus werd eind jaren negentig het plan opgevat om een nieuw stadion te bouwen. De Euroborg werd vormgegeven door de Limburgse architect Wiel Arets. Zijn doel was om het stadion middels het ontwerp te integreren in de bestaande stedelijke bebouwing: in opzet welhaast een afwijzing van de langs snelwegen uit de grond gestampte, volledig inwisselbare betonnen stadions à la het Mitsubishi Forklift Stadium. Uiteindelijk werd de voetbaltempel op 13 januari 2006 ingewijd met de eerste officiële wedstrijd tegen Heerenveen. Dat viel al dan niet toevallig samen met de sportieve opleving van de vereniging die het nieuwe stadion als thuishaven kreeg. Ron Jans, die het stokje in 2002 had overgenomen van Dwight Lodeweges,  sloeg met FC Groningen vanaf het jaar 2005 de weg naar boven in. Het seizoen 2005/2006 eindigde de vereniging als vijfde in de Eredivisie, waar het in 2002 nog onderaan de ranglijst bungelde. Het nieuwe stadion zat sindsdien vrijwel altijd vol, de club leefde als nooit tevoren en leverde bovendien spelers als Luis Suárez en Erik Nevland af. De Euroborg stond zo, al dan niet bedoeld, symbool voor de heropleving van de club, die een welhaast louter positief imago bij de gemiddelde voetbalfan in Nederland wist te vergaren. Maar een aantal jaren ná de oplevering, blijkt de Euroborg nog steeds een facilitator van Gronings beleid.

De Euroborg als groen uithangbord   

Een belangrijk onderdeel van het huidige succes van de club uit het hoge noorden heeft te maken met de herkenbaarheid en binding met de lokale achterban. De club maakt voetbaltechnisch beleid dat realistisch is gezien de begroting. Daarnaast is FC Groningen onder de Nederlandse voetbalverenigingen zonder twijfel een van de meest herkenbare representanten van een regio. Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat de club dezelfde naam draagt als de provincie, of met de afwezigheid van andere Groningse Eredivisieclubs. De vereniging draagt zeer succesvol het imago van de provincie uit: er gaat niets boven Groningen. Sinds een aantal jaar is met de Euroborg als ‘groene kathedraal’ namelijk een weg ingeslagen om het lokale bedrijfsleven aan de club te binden en het kenmerk en de expertise waar de regio om bekend staat via de voetbalvereniging op nationaal niveau uit te dragen: energie.

Onder andere binnen de club is een aantal jaar geleden het plan opgevat om de Euroborg in te zetten als uithangbord voor Groningen als technologisch innovatieve energieregio: niet voor niets staat het stadion op de plek waar vroeger de EDON-centrale stond, een energiecollectief waaruit later Essent – hoofdsponsor FC Groningen – is voortgekomen. Commercieel directeur Robbert Klaver zegt over het ontstaan van het idee in een interview met de Skybox: “Dat idee is ontstaan rond 2008 en 2009. Wij hebben als regio de ambitie om een topsportklimaat te creëren, zowel op het gebied van sport als energie: dat initiatief is onder de noemer Energy Valley Top Club samengevat”.  Binnen dit initiatief bundelen bedrijven als BAM, Gasunie, GasTerra, Groningen Seaports, Imtech en Essent de krachten met een aantal regionale topsportverenigingen, waaronder FC Groningen. Klaver vervolgt:  “Bij FC Groningen vroegen wij ons af hoe we grote bedrijven die in de regio actief zijn aan ons konden binden. Daarbij kwamen we tot het plan de regio op de kaart te zetten op gebied van duurzame energie. Daar zijn die bedrijven bij gebaat: Groningen is namelijk een regio met veel innovativiteit op het gebied van energieproductie, energie is een belangrijk kenmerk van de provincie. De ontwikkeling van het initiatief is dus vanuit deze achtergrond van de regio ontstaan. De Euroborg is in dat opzicht uithangbord en dat het stadion dan groen van kleur is komt uiteraard mooi uit”.

Buiten het feit dat de Euroborg groen is, fungeert het ook als uithangbord door de ambitie om de exploitatie van het stadion dit jaar nog energieneutraal te maken. Als concrete resultaten van de ‘groene’ Euroborg noemt Klaver het feit dat “afgelopen jaar 70.000 euro aan energiekosten bespaard zijn, er een plan ligt om door middel van zonnepanelen het stadion dit jaar nog volledig energieneutraal te laten functioneren en zelfs vanuit het buitenland interesse is getoond voor het Groningense concept. Zo informeerde de Engelse profclub Southampton onlangs bij FC Groningen naar het Energy Valley Top Club initiatief, om de mogelijkheden te onderzoeken iets soortgelijks op de Britse eilanden op te zetten”. Het doel van het initiatief is voor de club uit het noorden echter breder dan het marketingtechnische belang en het drukken van de exploitaitiekosten. De club dicht zichzelf namelijk een maatschappelijke voorbeeldfunctie toe en Energy Valley Top Club speelt daarin een centrale rol.

Gevraagd naar het maatschappelijke belang van een profclub geeft Klaver aan:  “Wij zijn absoluut van mening dat een club maatschappelijk geëngageerd moet zijn. Wij hebben een aantal kernwaarden: we zijn als volksclub betrokken bij de maatschappij en daarom organiseren we diverse activiteiten in de regio. De club is een representant van de regio en wij voelen daarom maatschappelijke verantwoordelijkheid. We proberen elke twee weken een stukje entertainment op de mat te leggen voor de regio”. Die gedachte trekt de club door naar het maatschappelijke debat over duurzame energie. De Euroborg fungeert als uithangbord voor de technologische kennis en innovativiteit op het gebied van duurzame energie die in de regio aanwezig is en de club probeert middels de Energy Valley Top Club jeugd actief te enthousiasmeren voor technische studies onder het mom van de Energy Academy. Daarnaast moet het energieneutrale stadion als voorbeeld gelden voor de supporters die twee maal per maand de tribunes bevolken. FC Groningen probeert naar eigen zeggen een voortrekkersrol op zich te nemen om bij wijze van spreken ook de huiskamer van de gemiddelde Nederlandse voetbalkijker ‘groener’ te maken. Klaver: “deze voorbeeldfunctie naar inwoners van de regio én heel Nederland is zeker een van de pijlers”.

Verantwoordelijk clubbeleid, dat stevig gefundeerd is in het achterland en maatschappelijk relevantie heeft: een prachtig initiatief.  De club zet het energieconcept in om enerzijds de binding met het lokale bedrijfsleven en de achterban te verstevigen en anderzijds een maatschappelijke voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid te faciliteren. In dat eerste slaagt de club, maar of de tweede ambitie van voortrekkersrol haalbaar is, valt moeilijk te zeggen.

De rol van RWE/Essent

De club kan namelijk een voorbeeldfunctie ambiëren, een initiatief dat uiteraard louter positief bejegend kan worden, maar is van het succes daarvan grotendeels afhankelijk van de context van de energiemarkt in Nederland. In dat kader is het verstandig de motieven van hoofdsponsor en partner binnen het Energy Valley initiatief, RWE/Essent, nader te beschouwen. Er moet een duidelijk scheidslijn tussen de motieven van FC Groningen en RWE/Essent gemaakt dienen te worden. De hoofdsponser van de club heeft een duidelijk marketingbelang bij een ‘groene’ Euroborg, ook al trekt onder andere de consumentenbond in twijfel of RWE/Essent zelf voldoende initiatief neemt om ontwikkelingen te stimuleren die energieopwekking duurzaam maken – zoals ongetwijfeld veel van zijn afnemers en/of supporters van FC Groningen belangrijk achten. Als Essent zich met een dergelijk energieneutrale claim op het toneel van het zeer maatschappelijk belangrijke voetbal wil begeven, moet het bedrijf zich ook realiseren dat daar integriteit bij hoort.

De Euroborg als groen uithangbord: maar hoe groen is hoofdsponsor RWE/Essent?

De Euroborg als groen uithangbord: maar hoe groen is hoofdsponsor RWE/Essent? Foto: Wikimedia Commons

Het gaat hier namelijk om meer dan simpelweg je naam op een sportshirt zetten, het gaat hier om een morele claim in een maatschappelijk zeer relevant debat: namelijk energie. Een debat dat overigens enorm complex is. Het volledige plaatje is in deze dan ook relevant: een mooi initiatief van FC Groningen om het stadion energieneutraal te maken, maakt de plannen van RWE/Essent voor een nieuw te bouwen kolencentrale vijftig kilometer verderop in Eemshaven niet minder vervuilend. En dat is precies het pijnpunt van de claim van de groene Euroborg. Is RWE/Essent wel integer in zijn streven tot energieneutrale oplossingen, laat het op andere terreinen van zijn bedrijfvoering eenzelfde streven zien, of wordt in de voetbalsponsering een ander gezicht getoond ten behoeve van marketinggewin: hebben we hier te maken met laten we zeggen een ‘groen masker’?

Volgens Robert Klaver liggen de zaken veel genuanceerder dan dat, een standpunt waarvoor zeker iets te zeggen valt. Gevraagd naar het feit of dergelijke nieuwbouw van RWE/Essent afbreuk doet aan het idee dat de club met het initiatief van de groene Euroborg voorstaat, geeft hij aan: “In tegendeel zelfs. De nieuwe fabriek van RWE/Essent in Eemshaven staat bij critici te boek als een kolencentrale, maar er kan ook veel biomassa opgewekt gaan worden: het is dus niet zo dat het een centrale is waar zuiver grijze energie wordt opgewekt”. Daarnaast wijst Klaver juist op de positieve gevolgen van een samenwerking tussen energiebedrijven en de club, zoals Energy Valley, omdat op die manier op een realistische en efficiënte wijze draagvlak gecreëerd wordt voor duurzame energie-oplossingen. De wegbereiders.

Hoewel er wel degelijk vraagtekens bij sommige praktijken van energiemaatschappijen als RWE/Essent kunnen worden gezet – zoals het inkopen van ‘groene’ certificaten (GVO’s) uit Noorwegen, zodat grijze in Nederland opgewekte energie als groen op de markt gebracht kan worden, wil de Skybox zeer zeker niet het ‘grote bedrijven zijn altijd slecht’-dogma bepleiten. Wat veel zwaarder telt is het feit dat er in Nederland dringend behoefte is aan een maatschappelijk breed debat over duurzame energie, zoals dat bij onze oosterburen wel al is losgebarsten. In dat licht bezien neemt FC Groningen met het initiatief van een ‘groene’ Euroborg en Energy Valley Top Club een voortrekkersrol: een bewonderigenswaardig initiatief behorend bij beleid zoals de Skybox dat graag van een BVO ziet. Maatschappelijk geëngageerd. Daarvoor niets dan lof.

Bronnen

Telefonisch interview met Robbert Klaver (21-3-2013)

http://www.essent.nl/content/overessent/actueel/archief/2012/fc_groningen_werkt_aan_het_ultieme_groene_stadion.html#

http://www.clubvanmaarssen.org/article/5002/Energieborg-2020

http://www.energyvalley.nl/topclub/

http://www.co2ntramine.nl/echte-groene-stroom-is-schaars/

Over Thomas Vries

"Mijn voorliefde voor voetbal en voetbalverhalen komt voort uit een in mijn jeugd ingeslopen gevoel van miskenning. De kleine Thomas – rechtsbuiten van D-1 van VV Beegden – schreeuwt in mijn volwassen zelf over het algemeen hard om aandacht die hij als – laten we eerlijk zijn – matig begenadigd manusje-van-alles nooit kreeg van jeugdtrainer Grad. Daar komt ook mijn onvoorwaardelijke steun aan de underdog vandaan: zie het als een verlate zelfrechtvaardiging. Aldus voel ik me genoodzaakt op een andere manier aan te tonen dat ik heus wel ergens goed in ben wat betreft voetbal: niet zozeer tegen een bal trappen, maar meer het schrijven van het voetbalverhaal. Als door het postmodernisme beïnvloede cultuurhistoricus en stadsgeograaf is het mijn doel om aan De Skybox bij uitstek narratieve bijdragen te leveren. Het gaat mij vooral om het uitwerken van een gekozen thema, een invalshoek, een mooie anekdote of metafoor: onderwerpen als sociale vereniging, de tragiek van het zwarte gat na de voetbalcarrière en het persoonlijke verhaal van een net-niet wereldberoemde voetballer, dát zijn de verhalen die ik graag als ware het een voorleesavondje aan het publiek van deze website wil vertellen. De mogelijkheid tot het uitwerken van een heel kleine metafoor, een vergeten tragiek, tot een kort romanachtig verhaal is waarom ik met veel enthousiasme samen met mijn compagnons dit initiatief heb opgericht."

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: