//
Artikel
Artikelen

Het is twaalf uur geweest. Is het einde van de Eerste Divisie in zicht?

Haarlem, RBC Roosendaal, AGOVV en nu ook SC Veendam, stuk voor stuk clubs uit de Eerste Divisie die de afgelopen jaren ter ziele zijn gegaan. Failliet. Afgelopen weken was het de beurt aan het traditierijke SC Veendam, dat sinds jaar en dag symbool stond voor de umheimlichkeit van de Jupiler League met de ‘Langeleegte’ als onheilspellend speeltoneel. Rekeningen die niet meer betaald konden worden, een schuld van ruim 600.000 euro en het gebrek aan investeringsanimo in de regio deden de club uit het hoge noorden de das om. Sympathieke initiatieven van overenthousiaste dorpsgekken met rode drankneuzen ten spijt; het doek lijkt gevallen. Vorig jaar stond het water de club al tot aan de lippen, voordat afgelopen week definitief het doek viel. Veendam is geen uitzondering. Het mag geen verrassing heten dat in twee jaar tijd maar liefst vier clubs ter ziele zijn gegaan. In 1992 waren het voor het laatst VC Vlissingen en het traditierijke FC Wageningen die op de fles gingen. Deze historie impliceert dat er iets grondig mis is in de laagste regionen der betaald voetbal. Waar zitten de problemen en waar de mogelijke oplossingen? Kan het tij nog keren, of is het einde van de Eerste Divisie in zicht? De Skybox luidt de noodklok.

De problemen: de kaars die dooft op de vrijdagavond

Stadion de Langeleegte zal in de geschiedenisboeken verdwijnen. Bron: http://www.jupilerleague.nl

Stadion de Langeleegte zal in de geschiedenisboeken verdwijnen. Bron: http://www.jupilerleague.nl

Het is een bekend beeld op de vrijdagavond. Lege tribunes, de wind die giert door de betonnen stadions en aanwijzingen van schreeuwende spelers die uit de televisieboxen schallen. Uitsupporters die met één auto komen. Flikkerend stadionlicht. Een eenzame snackcar die langs het veld om des keizers baard broodjes Unox aanbiedt. Schreeuwende trainers langs de zijlijn die coachen alsof hun leven er van afhangt. Niemand die het merkt. Jaar in jaar uit lijken de stadions in de Eerste Divisie net dat beetje leger te geraken en het voetbal net dat beetje slechter. De Skybox gaf een klein jaar geleden al aan dat er structureel iets mis is met de competitie die nu naar de naam van een biermerk luistert. Het zijn de eisen van de KNVB die de competitie de das om lijken te doen. Allereerst het gebrek aan doorstroom uit de destijds met veel bombarie gelanceerde Topklasse. Om de accommodaties van de amateurclubs op het niveau van een Betaald Voetbal Organisatie te brengen zijn vaak miljoenen nodig: menig amateuraccommodatie bestaat immers uit een veld, wat reclameboarding en een al dan niet vervallen kantine. De lasten die laatstgenoemde accommodaties met zich meebrengen liggen bovendien veel lager dan de vaak lege voetbalstadions die wel aan de eisen van de voetbalbond voldoen. Promotie betekent miljoeneninvesteringen en tempert daarmee terecht het enthousiasme bij de amateurs.

De KNVB houdt ondertussen krampachtig vast aan de eis dat clubs actief zijn in de Jupiler League, minimaal zestien fullprofs op de loonlijst hebben staan: een onverkoopbare eis aan de Topklassers die draaien bij de gratie van semiprofs. Daar komt bij dat het verplichte CAO-loon voor fullprofs uit de Jupiler League vaak niet op te hoesten is door de amateurclubs. Promotie vanuit de Topklasse wordt zo een weinig gewaardeerd streven. De vastgeklonken regels brengen de clubs uit de Eerste Divisie – tevens belast met een vaak duur en niet rendabel onderkomen – eveneens dieper in de financiële problemen. Want ook hier woedt de crisis hevig: meer dan een wettelijk minimumloon kunnen de meeste fullprofs maandelijks niet op hun loonstrookjes verwachten.

Zielloze wedstrijden zoals hier bij Almere City tonen het failliet van de Eerste Divisie aan. Bron: http://www.volkskrant.nl

Zielloze wedstrijden zoals hier bij Almere City tonen het failliet van de Eerste Divisie aan. Bron: http://www.volkskrant.nl

De Skybox schreef al dat gevolg van bovenstaande ontwikkelingen zijn dat een voetballer, die op parttime basis voetbalt bij een gerespecteerde Topklasser als de IJsselmeervogels en in de overige uurtjes bijklust als schilder of loodgieter, per saldo meer verdient dan een fullprof die bij een Eerstedivisieclub slechts de reservebank warm mag houden. Gevolg? Voetballers die te klein voor het tafellaken der Eredivisie zijn en nog wel boven het minimumloon willen acteren verkiezen een avontuur in de Topklasse. Voetballen voor volle tribunes en de mogelijkheid om ook nog een maatschappelijke carrière op te bouwen wordt in deze context verkozen boven acteren in de treurnis die Jupiler League heet. Datzelfde geldt voor jonge talenten die direct vanuit de Topklasse doorstomen naar de top van de Jupiler League of de onderkant van de Eredivisie. Hierdoor verwordt de Jupiler League tot een toneel van veelal buitenlandse videobandaankopen die geen enkele binding met de club, of erger, de supporters uit de regio hebben. De fans van clubs als FC Emmen en FC Oss hebben het nakijken. Het vooruitzicht van trainen op druilerige woensdagavonden met het doembeeld van voetballen in galmende stadions op de vrijdagavond is immers de term ‘jongensdroom’ onwaardig en dirigeert veel afbouwende eredivisiespelers richting de amateurs. Goede voetballers zijn dan ook spaarzaam in de Eerste Divisie.

Maar er is meer. Het spelen op de doordeweekse vrijdagavond zorgt ervoor dat uitsupporters welhaast verplicht zijn een snipperdag op te nemen om een wedstrijd van de geliefde club bij te wonen. Het resultaat? Lege uit-, maar ook thuisvakken. Door vervolgens de uitzending van de samenvattingen van deze wedstrijden door te schuiven naar de zaterdag – een dag later dus – vermindert de nieuwswaarde van de uitzending en daarmee ook het enthousiasme om te kijken. Ter illustratie, RTL7 trok op zaterdag 30 maart jongstleden een schamele 117.000 kijkers met het uitzenden van de samenvattingen. In een beslissende fase van de competitie welteverstaan. Ter vergelijking, RTL Transportwereld trok een uur eerder een kleine 100.000 kijkers en is in feite niets meer dan een gesponsorde reclamefolder voor transportbedrijven en vrachtwagenproducenten.  Niemand die om de Jupiler League lijkt te malen in de krochten van pulpzender RTL7.   

Het afnemende enthousiasme in de stadions en op televisie, de starre eis van minimaal 16 fullprofs onder contract, de strikte stadioneisen en de crisis die ook sponsoren in het nauw dringt, drijven de BVO’s in de Eerste Divisie verder in het nauw. Minder clubs – nu nog maar zestien in plaats van twintig – betekent vervolgens minder inkomsten en het lijkt een kwestie van tijd voordat de volgende club ten onder gaat. Het mag geen verrassing heten dat de hoofdsponsor onlangs al bijsprong om het zinkende schip dat FC Emmen heet uit de brand te helpen, terwijl ook Fortuna Sittard al jaren op de rand van de afgrond balanceert. Beiden ook clubs uit krimpregio’s met een structureel dalend regionaal investeringspotentieel. Zonder Feyenoord had Excelsior allang niet meer bestaan en als Ajax niet had ingegrepen in Almere, was de zeepbel die AFC Almere City heet allang uit elkaar gespat. De overkill aan Brabantse voetbalclubs – RBC Roosendaal was het eerste slachtoffer – doet vervolgens vermoeden dat ook hier nog klappen gaan vallen. Kortom, het einde voor de Eerste Divisie begint in zicht te komen.

De oplossing: tijd om het tij te keren

Spelen voor lege tribunes: de toekomst of het verleden? Bron: http://www.soccerway.com

Spelen voor lege tribunes: de toekomst of het verleden? Bron: http://www.soccerway.com

Is er dan licht in de duisternis? Clubs uit de Eerste Divisie roepen al jaren om hervormingen en de eerste geluiden voor actie lijken concreet te worden. Volgens operationeel directeur van de Jupiler League, Jelle Beuker, staan de clubs nu voor belangrijke keuzes. “Er gaat sowieso wat veranderen”, zegt Beuker. Een daling van het aantal verplichte fulltime contractspelers zal voetballen in de Eerste Divisie aantrekkelijker maken voor zowel spelers als clubs. Spelers kunnen een maatschappelijke carrière opbouwen en hun minimuminkomen als voetballer aanvullen met een deeltijdsalaris uit arbeid. Clubs hoeven niet langer het onderste uit de clubkas te putten om de spelers hun salaris uit te betalen. Werknemers die voetballen bij een Eerste Divisieclub zijn tevens een prachtig uithangbord voor allerlei bedrijven, waardoor het invoeren van deeltijdcontracten ook mogelijke sponsoren trekt. Dit bevordert de doorstroom uit de Topklasse en verlaagt de financiële druk op promoties. Doorstroom creëert spanning en spanning resulteert in vollere stadions.

Het versoepelen van de accommodatie-eisen bevordert dit enthousiasme. Derby’s als Spakenburg tegen IJsselmeervogels trekken jaarlijks duizenden toeschouwers en tonen aan dat accommodaties in de Topklasse in staat zijn om een dergelijke supportersdruk te doorstaan. Een schril contrast met de vaak te grote en sfeerloze stadions in de Jupiler League. Bekerwedstrijden tonen al jaren aan dat zelfs Eredivisieclubs met goed fatsoen kunnen afreizen naar de diepe provincie, zonder dat de accomodaties bezwijken onder de toestroom van vele supporters. Wedstrijden in de wereld van de amateurs worden al jaren op zaterdag en zondag gespeeld en staan vaak garant voor veel animo onder toeschouwers. Hoe anders is dat op de vrijdagavonden van de Eerste Divisie. Doordat laatstgenoemde wedstrijden nu ook op zaterdag worden uitgezonden vervalt de eis van uitzendingstijdstip voor het spelen van de wedstrijden op de vrijdag. Het is dan ook een kleine stap om de wedstrijden uit de Jupiler League te verplaatsen van de vrijdagavond naar de namiddag van de zaterdag. Na afloop van het amateurvoetbal, zodat ook gezinnen met kinderen in staat zijn om te komen kijken. De wedstrijden komen niet in conflict met de wedstrijden uit de Eredivisie en geven invulling aan de late zaterdagmiddag. In Duitsland werkt deze formule al jaren en het laat ook zien dat animo samenhangt met het tijdstip van spelen. Hierdoor winnen ook de samenvattingen van de Jupiler League aan actualiteitswaarde. De televisiebonzen van RTL zullen ongetwijfeld in hun handen wrijven bij deze nieuwe stap.

De KNVB is daarnaast bezig om te kijken of tweede elftallen van Eredivisieclubs actief kunnen worden in de Eerste Divisie.  ‘Dit gebeurt in landen als Portugal, Spanje en Duitsland al veel langer’, stelt Gijs de Jong, manager competitiezaken bij de KNVB. Tweede elftallen zoeken meer weerstand voor de ontwikkeling van jonge talenten, terwijl het publiek getuige kan zijn van de groei van de potentiële sterren van de toekomst. Dat hierbij uiteraard reglementen met betrekking tot promotieverhindering en competitievervalsing om de hoek komen kijken, spreekt voor zich, maar de initiatieven verdienen nader onderzoek.

Feit blijft dat hervormingen niet kunnen uitblijven. Het verlagen van het aantal fullprofs dat Eerste Divisionisten onder contract moeten hebben staan, versoepeling van de accommodatie-eisen, verandering van speeltijden naar de zaterdag en het toevoegen van tweede elftallen aan een anders doodbloedende competitie zijn noodzakelijk om de Eerste Divisie levensvatbaar te houden. Anders is het een kwestie van tijd voordat de ene na de andere club ter ziele zal gaan. Het is daarom nu tijd om in te grijpen. Het is inmiddels twaalf uur geweest.

Geraadpleegde Bronnen

http://www.goal.com/nl/news/717/jupiler-league/2013/01/29/3709512/fortuna-op-rand-van-faillissement

http://helmond.sp.nl/Helmond_Sport_vraagt_opnieuw_steun_faillissement_dreigt.stm

http://nos.nl/artikel/490730-eerste-divisie-moet-op-de-schop.html

http://www.rtvemmen.nl/regionieuws/Faillissement-dreigt-voor-FC-Emmen/6602

http://www.vi.nl/nieuws/238579/Jupiler-League-blijft-bestaan-alleen-in-een-andere-vorm.htm

http://www.vi.nl/nieuws/238285/Nieuw-seizoen-mogelijk-tweede-elftallen-in-Jupiler-League.htm

http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=184536

Over Boudewijn Wijnacker

"Voetbal is voor mij meer dan datgene dat zich binnen de lijnen afspeelt. Als cultuurhistoricus en stadsgeograaf ben ik van mening dat het bestaan van een BVO kan bijdragen aan de identiteit, historie en het karakter van een dorp, stad of regio. Vooral het mannelijke deel van een stedelijke populatie kent vaak een sterke affiniteit met een plaatselijke voetbalvereniging. Het is deze invloed van een voetbalvereniging op de samenleving die voor mij de drijfveer vormt voor het oprichten van De Skybox met mijn zeer gewaardeerde collega’s. Mijns inziens blijft dit spanningsveld tussen maatschappij en voetbal onderbelicht in overige voetbaltijdschriften en websites: voor zakelijke verslagen van gespeelde wedstrijden verwijs ik je dan ook graag door naar andere webpagina’s. Daar waar mijn collega’s meer thuis zijn in de internationale naam en faam van het voetbal, duik ik graag in de spelonken van het Nederlandse betaalde voetbal, met name de Eerste Divisie. Voetbal staat hier dicht bij de mensen, getuige de van een gratis seizoenskaart voorziene fans van Helmond Sport, die vanaf hun tuinstoelen op het dak van het schuurtje in de eigen tuin het vaak matige voetbal gade kunnen slaan. De lezer kan van mij licht cynische beschouwingen van opmerkelijke gebeurtenissen verwachten, die zich zowel binnen als buiten de lijnen afspelen. Bovendien zal ik me focussen op nostalgisch getinte artikelen, analyses van de cultuurhistorische waarde van door de tand des tijds aangetaste voetbalstadions en odes aan vergeten voetballers."

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: