//
Artikel
De Vergeten Voetballer

‘Jay-Jay – so good they named him twice’: een verhaal over Nigeriaanse spelvreugde en een miskende carrière

Hij is waarschijnlijk de beste Afrikaanse speler die nooit tot beste Afrikaanse speler is gekozen. Hij was een dragende kracht in het meest succesvolle Nigeriaanse elftal dat er ooit is geweest. Zo speelde hij zij aan zij met prachtige spelers als Sunday Oliseh, Taribo West, Tijani Babangida, Daniel Amokachi en Celestine Babayaro, en was hij er bij toen de Super Eagles geheel tegen verwachting het Olympische goud pakten op de zomerspelen in Atlanta, Verenigde Staten in 1996. In zijn clubcarrière pakte hij evenwel nauwelijks een belangrijke titel. Niettemin zal zijn kenmerkende overstapschijnbeweging (1:29) bij menig voetballer in het geheugen gegrift staan, evenals het buskruit in de benen. Bij het Turkse Fenerbahçe maakte hij voor het eerst écht furore, werden zijn vrije trappen legendarisch en heette hij Muhammet Yavuz. Hier ten lande zal hij echter vooral onder zijn Nigeriaanse (bij)naam bekend staan: Jay-Jay Okocha.

Op blote voeten voetballen met blikjes … en andere clichés

Augustine Azuka Okocha werd in de Nigeriaanse deelstaat Enugu geboren, maar leefde nooit lang op één plek, aangezien zijn vader voor zijn baan veelal diende te verhuizen en de familie meeging. Voetballen zat er uiteraard al vanaf jongs af aan in bij de jongens uit de familie. Oudere broers James en Emmanuel gingen de jonge Augustine Azuka voor, in zowel voorliefde voor het spel als de in de toekomst illustere bijnaam. Zowel James als Emmanuel werden namelijk Jay-Jay genoemd, maar enkel de jongste telg uit de familie zou bekend worden onder die naam. Zover was het echter nog lang niet. Voorlopig speelden de Jay-Jay’s, net als waarschijnlijke vele andere Afrikaanse kinderen, met alles dat rond was en waar ze tegen aan konden trappen. Op de straat uiteraard. De vreugde voor het spel, het idee dat het bovenal om vermaak ging; diezelfde houding die Okocha in zijn latere carrière altijd zou uitstralen, zat er ondanks de beperkende omstandigheden al vroeg in: ‘as far as I can remember, we used to play with anything, with any round thing we could find, and whenever we managed to get hold of a ball, that was a bonus! I mean it was amazing!’, zo verklaarde de middenvelder in latere jaren tegenover de BBC.

De eerste stap naar succes in Europa werd enigszins per toeval gezet. Okocha besloot in 1990 een vriend op te zoeken in Duitsland, die bij de lokale voetbalvereniging speelde. Uiteraard wilde Jay-Jay wel een training meedoen, hij was immers profvoetballer. In zijn thuisland speelde hij voor de Enugu Rangers en niet onverdienstelijk. De toen zeventienjarige Nigeriaan maakte dermate indruk dat derdedivisionist Borussia Neunkirchen zijn kans rook en besloot toe te happen. Wat voor een indruk het Saarland op de jonge Afrikaan maakte is ongewis, maar zijn prestaties leden er niet onder en het grote talent kwam meteen bovendrijven. Na twee jaar besloot Bundesligaclub Eintracht Frankfurt de middenvelder over te nemen. Bij de club uit Hessen maakte Okocha furore en wist hij met zijn frivole en vermakelijke speelstijl de liefde van de fans te winnen.

Okocha was een speler die het waard was naar het stadion voor te gaan, zoals het adagium luidt. De spelmaker zat nooit verlegen om een esthetisch aangename dribbel, of één, twee, drie passeerbewegingen. Een schitterend voorbeeld van zijn amusementswaarde gaf de Nigeriaan toen hij voor de Duitsers tegen Kalrsruher FC speelde. Alleen voor de keeper kreeg hij de bal, maar in plaats van het leer eenvoudig binnen te schuiven bracht hij met een vijftal schijn- en passeerbewegingen drie verdedigers en de keeper in verlegenheid. Daarna pas achtte hij de tijd rijp het doelpunt alsnog te scoren. Dat de dienstdoende keeper niemand minder dan de arrogantie zelve, Oliver Kahn, was, maakt de actie alleen maar mooier.

De rijzende ster van Muhammet Yavuz

Ondanks Okocha’s goede prestaties was tijdens het vierde jaar van zijn contract niet alles pais en vree bij Frankfurt. Enkele dragende spelers, waaronder Jay-Jay, leefden in onmin met trainer Jupp Heynckes. Het conflict escaleerde en de Nigeriaan nam de wijk naar Istanbul. Bij Fenerbahçe zou Okocha zijn beste seizoenen als voetballer kennen, met een doelpuntenmoyenne van bijna 0.5.

Het dribbelwonder speelde slechts twee seizoenen voor de Turkse club, maar wist zich in die korte tijd niet alleen enorm populair te maken bij de eigen fans, maar ook in de kijker te spelen bij de Europese topclubs door in de Champions League zijn kunnen te laten zien. Zoals gezegd scoorde hij enorm veel voor een middenvelder, met name vanwege zijn fluwelen traptechniek. Een aanzienlijk deel van zijn 30 treffers in 62 wedstrijden scoorde Okocha uit vrije trappen. Aan het einde van zijn tweede seizoen bij Fenerbahçe speelde de Nigeriaan met zijn land op de het WK van 1998. De nummer 10 van Nigeria wist met zijn fluwelen balbehandeling en passeervaardigheid de ogen van topscouts op zich gericht. PSG uit de Franse hoofdstad was het meest slagvaardig en maakte maar liefst 24 miljoen dollar op een Turkse bankrekening over om zich van de diensten van de nu duurste Afrikaanse speler ooit te vergewissen.

In Parijs debuteerde Okocha aardig, met een doelpunt tegen Bordeaux, maar hij wist de enorme verwachting die aan het fikse prijskaartje vastplakte nooit waar te maken. In vier seizoenen speelde de middenvelder 82 keer voor PSG. Ondanks dat hij ook bij de Franse fans een publiekslieveling werd, voorkwamen blessures een echte glans te geven aan het verblijf van Okocha. Daar kwam bij dat met Ronaldinho in het seizoen 2001-2002, niet zonder reden het laatste van Okocha bij de club, een directe concurrent werd aangetrokken. We weten allemaal wie die strijd gewonnen heeft. Aldus was Jay-Jay in de zomer van 2002 clubloos toen hij voor de derde keer met Nigeria een mondiaal eindtoernooi speelde.

Zoals altijd wanneer hij het rugnummer 10 op het Nigeriaanse shirt droeg floreerde Okocha op het WK in Zuid-Korea en Japan, ondanks dat Nigeria vrij kansloos in de eerste ronde strandde. Engelse clubs stonden echter in de rij om de gratis baltovenaar op te halen en Okocha tekende die zomer bij de Bolton Wanderers. Hij kreeg een vrije rol op het middenveld van het elftal van Sam Allardyce toebedeeld en gaf het spel op vermakelijke en indrukwekkende wijze vorm. In vier seizoenen speelde hij een aanzienlijk aantal van 124 wedstrijden, werd aanvoerder en, wederom, publiekslieveling. Niet voor niets kon je in die jaren op de tribunes in Bolton horen: ‘ Jay-Jay – so good they named him twice’.

Maar ook bij de Engelse club, spelend in het team dat zo goed bij hem leek te passen, wist Okocha geen prijs te pakken. Het euvel dat hem zijn hele carrière volgde had hij meegenomen naar Bolton: erkenning kwam tijdens zijn gehele loopbaan van alle tribunes, maar nimmer meer van gewonnen edelmetaal zoals in 1996. Het is jammer dat een voetballer met het talent om met zijn fluwelen balbehandeling en gezwinde passeerbewegingen in zijn eentje het spel vermakelijk te maken nooit de formele erkenning van een prijs heeft mogen krijgen – buiten de Olympische winst in het begin van zijn carrière. Vandaar dat De Skybox Jay-Jay Okocha bij dezen eert met een eervolle vermelding in rubriek De Vergeten Voetballer. Laten we zijn prestaties en spelvreugde herinneren en voor het gemak akkefietjes zoals deze en het idee van Okocha in de Qatarese zandbak vergeten.

Over Thomas Vries

"Mijn voorliefde voor voetbal en voetbalverhalen komt voort uit een in mijn jeugd ingeslopen gevoel van miskenning. De kleine Thomas – rechtsbuiten van D-1 van VV Beegden – schreeuwt in mijn volwassen zelf over het algemeen hard om aandacht die hij als – laten we eerlijk zijn – matig begenadigd manusje-van-alles nooit kreeg van jeugdtrainer Grad. Daar komt ook mijn onvoorwaardelijke steun aan de underdog vandaan: zie het als een verlate zelfrechtvaardiging. Aldus voel ik me genoodzaakt op een andere manier aan te tonen dat ik heus wel ergens goed in ben wat betreft voetbal: niet zozeer tegen een bal trappen, maar meer het schrijven van het voetbalverhaal. Als door het postmodernisme beïnvloede cultuurhistoricus en stadsgeograaf is het mijn doel om aan De Skybox bij uitstek narratieve bijdragen te leveren. Het gaat mij vooral om het uitwerken van een gekozen thema, een invalshoek, een mooie anekdote of metafoor: onderwerpen als sociale vereniging, de tragiek van het zwarte gat na de voetbalcarrière en het persoonlijke verhaal van een net-niet wereldberoemde voetballer, dát zijn de verhalen die ik graag als ware het een voorleesavondje aan het publiek van deze website wil vertellen. De mogelijkheid tot het uitwerken van een heel kleine metafoor, een vergeten tragiek, tot een kort romanachtig verhaal is waarom ik met veel enthousiasme samen met mijn compagnons dit initiatief heb opgericht."

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: