//
Artikel
Artikelen

De wedstrijd België-Nederland. Het verleden van wantrouwende broeders

Een maand geleden verloor het zichzelf een wereldtopniveau toedichtend Oranje verdiend van de zeer getalenteerde lichting Rode Duivels. Dat maakte veel los bij onze zuiderburen. De Nederlander staat er namelijk niet goed op bij de gemiddelde Belg: ‘wij’ zijn nogal arrogant, weten het altijd beter en hebben een soort bijtende humor die onze katholieke zuiderburen vooral als nodeloos afzeiken bestempelen. Natuurlijk een stereotypering die een groot element van waarheid bevat. Daarbij komt dat de door Nederland ondanks afspraak heropende discussie over de Hedwige-polder de maanden voorafgaand aan de match geen goed zal hebben gedaan voor het Oranje imago ten zuiden van de landsgrenzen. Toch is het apart om te zien hoe erg de Belgen zich laven aan het misfortuin van hun noordelijke buren – hoewel ze als het erg nette en vriendelijke volk dat het is nooit al te duidelijk of scherp in het openbaar zullen formuleren. Dat Nederland zonder punten afdroop op het laatste EK werd in België dan ook met genoegdoening voor kennisgeving aangenomen, onverlet het feit dat de Rode Duivels zelf thuis op de tv de verrichtingen op het EK hadden moeten volgen. Confrontaties tussen de beide Lage Landen hebben regelmatig stof doen opwaaien, hoewel nooit zoveel als in 1929. De Skybox duikt de geschiedenis van België-Nederland in; een verhaal over het calimero-syndroom en politiek gerommel op het voetbalveld.

Sport en politiek raken verstrikt

‘Ik zou wel de verantwoordelijkheid op mij nemen voor de incidenten, die zich zouden kunnen voordoen van den aftrap tot het eindsignaal, maar ik wil niet verantwoordelijk zijn voor hetgeen er vóór de ontmoeting en na de wedstrijd kan gebeuren en dat diplomatieke verwikkelingen en verontschuldigingen kan teweegbrengen vanwege de Belgische regeering in geval er ongevallen aan Nederlandsche onderdanen zouden overkomen’, aldus verklaarde – vrij vertaald – de secretaris van de KBVB de heer Verdijck. De wedstrijd tussen de twee vertegenwoordigende elftallen van beide Lage Landen gepland op de 27e februari van 1929 werd aldus uitgesteld omdat de Belgische voetbalbond vreesde dat de confrontatie tussen beide supporterscharen volledig uit de hand zou lopen, met negatieve politieke gevolgen. Daarmee bleek deze beslissing de enige keer dat een wedstrijd van het Nederlandse voetbalelftal wegens politieke gronden werd uitgesteld. En dat terwijl maar liefst 120.000 aanvragen waren gedaan voor kaarten voor de clash, waarbij maar liefst 95.000 reikhalzend uitkijkende supporters teleurgesteld werden omdat het dienstdoende stadion in Antwerpen maar onderdak bood aan een kleine 25.000 toeschouwers. Welke spanning was voorafgegaan, die de KBVB deed besluiten de wedstrijd uit te stellen omdat er nu eenmaal teveel diplomatieke druk op de ketel stond en er gewonden dreigden te vallen?

De toss voorafgaand aan de uiteindelijk in maart 1929 gespeelde interland België-Nederland. Foto: Nationaal Archief

De toss voorafgaand aan de uiteindelijk in maart 1929 gespeelde interland België-Nederland. Foto: Nationaal Archief

Historisch gezien bestond sinds de Belgische secessie die was begonnen met het uitroepen van de onafhankelijkheid op 4 oktober 1830, geëscaleerd met de Tiendaagse Veldtocht in 1831 en beklonken in 1839 door officiële erkenning van België door de Europese grootmachten, een wantrouwen tussen beide Lage Landen. De Belgen hadden zich altijd achtergesteld gevoeld binnen het door het noordelijke deel gedomineerde Koninkrijk der Nederlanden en de Tiendaagse Veldtocht waarin de Belgische opstandelingen stevig onder de voet waren gelopen sterkte onze zuiderburen in hun afkeer van de noorderlingen. Tijdens de Belgische onafhankelijkheidsstrijd keek een aanzienlijk deel van de bevolking naar de grote zuiderbuur Frankrijk voor (militaire) steun tegenover de regering in Den Haag. Het pro-Franse sentiment in België en het anti-Franse in het deel dat nu Nederland heet bleek zelfs in 1929 de gemoederen nog aardig bezig te houden. De reden voor de oplopende spanningen tussen België en Nederland in dat jaar hadden namelijk alles met Frankrijk te maken.

De Documentenkwestie

Steen des aanstoots was een artikel in het Utrechts Dagblad van 23 februari 1929, waarin gesuggereerd werd dat de zuiderburen een geheim verdrag hadden ondertekend met Frankrijk. Doel daarvan was gezamenlijk op te treden tegen eventuele hernieuwde Duitse agressie, waarbij de gekoesterde neutraliteit van Nederland genegeerd zou worden. Het complot en de dreiging van het katholieke monsterverbond van de ‘muitzieke’ Belgen en Fransen die Nederland militair binnenvielen sloeg gretig wortel in de (protestantse) Nederlandse publieke opinie. Het rampjaar 1672 – waarbij Nederland bijna volledig veroverd werd door Frankrijk ware er geen Waterlinie – en de opstand van de Belgen een kleine eeuw geleden waren in 1929 nog niet verdwenen uit het collectieve Nederlandse geheugen. De ‘Documentenkwestie’ zorgde in ieder geval voor hoog oplopende spanningen tussen de al niet op al te beste voet levende voormalige broederlanden. Spanningen die zelfs in de hoogste diplomatieke en politieke echelons rondwaarden. De echte dreiging werd evenwel door beleidsmakers op lager sociaal niveau gevreesd. Zeker wanneer twee scharen geëmotioneerde voetbalsupporters in een volgepakt stadion gezet zouden worden. En dus werd de immer hoog geanticipeerde jaarlijkse confrontatie tussen Nederland en België dat jaar uitgesteld.

Daarom werd in ieder geval aan Nederlandse kant getreurd. Ons Zeeland beschreef de teleurstelling bij de Zeeuwse voetbalfanaten, daar de wedstrijd in Antwerpen voor hen logistiek dè manier was om de jaarlijkse kraker tussen de aartsrivalen bij te wonen. Sportjournalist Leo Lauer verwoordde op eloquente wijze zijn meer fundamentele kritiek op hetgeen dat was geschied: ‘Dengenen, dier altoos over geleuterd hebben, dat sport bevorderlijk is voor de wereld-vrede, voor den vrede in het algemeen, is al lang de mond gesnoerd. Integendeel, wanneer men de zaak objectief beschouwt, dient men te erkennen, dat juist bij sport-wedstrijden, en bij voetbal-wedstrijden in het bijzonder, de gemoederen dikwerf fel geladen zijn. Want zouden die theorieën dat sport de volken verbroedert op waarheid berusten, dan juist zou een voetbalwedstrijd België – Nederland een prachtige aanleiding zijn om de ietwat verhitte gemoederen te kalmeeren en beide partijen nader tot elkaar te brengen.’

Al met al werd behoorlijk verontwaardigd gereageerd op het feit dat de ultieme uiting van sportieve strijd – de landeninterland – ten prooi was gevallen aan politiek en diplomatiek wantrouwen, laag-bij-de-grondse dreiging van nationaal geweld. Zelfs het waarschijnlijk in 1929 al clichématig ‘vroeger-was-alles-beter-argument’ werd daarbij niet geschuwd. ‘De sport heeft toch wel een voorname plaats in het gemeenschapsleven ingenomen. Als men 25 á 30 jaar terug als gevolg van een politiek heibeltje een voetbalwedstrijd tusschen spelers der betrokken nationaliteiten zou hebben afgelast, zou men òf aan een canard gedacht hebben of een lachsalvo zou dit naïeve besluit hebben begroet. De tijden zijn echter veranderd en zoo zien we dan thans gebeuren, dat een vreedzame voetbalwedstrijd, te spelen in een naperiode van een tijdvak, waarin Holland en België een politieken en diplomatieken pennestrijd voerden, wordt uitgesteld uit vrees voor manifestaties, onvereenigbaar met het sportieve karakter der interland-ontmoetingen tusschen beide naburen,’ aldus Ons Zeeland.

De vrees voor onlusten had naast de diplomatieke sores echter ook een meer mondaine reden:  ‘Hebben zij dan nooit zulk een avond voor den strijd meegemaakt in de Agniesestraat, waar de verleidelijke danstenten zijn, waar het felle licht van de Gaité lokt, en waar de champagne schuimt? Hebben zij zich na afloop van den strijd, als Holland gewonnen had, zich nooit geërgerd aan de bandeloosheid van dien troep feestgangers, die bloemetjes buiten zetten in den vreemde, omdat zij zich daar vrij weten van de controleerenden blik van een patroon, van het verwijtend gebaar van een dierb’re echtgenoote? Dáár school het gevaar, dáár vreesde men voor conflicten,’ zo verklaarde de meer nuchtere Meerum Terwogt van De Sportkroniek. Een bandeloze troep dronken Nederlandse supporters die na de wedstrijd de Antwerpse straten onveilig maakte was waarschijnlijk een veel realistischer doembeeld dan door diplomatiek strijdgewoel aangewakkerde sentimentele en nationalistische voetbalfans. Het verdrag tussen België en Frankrijk waarop het Utrechts Dagblad haar boude artikel had gebaseerd bleek overigens ook complete nonsens. En net als in 2012 verloor Nederland ook de uiteindelijk in maart 1929 gespeelde wedstrijd: 3-1 voor de Rode Duivels.

Bron: http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/2011/December/Geen-voetbal-door-Nederlands-Belgische-ruzie.html

Over Thomas Vries

"Mijn voorliefde voor voetbal en voetbalverhalen komt voort uit een in mijn jeugd ingeslopen gevoel van miskenning. De kleine Thomas – rechtsbuiten van D-1 van VV Beegden – schreeuwt in mijn volwassen zelf over het algemeen hard om aandacht die hij als – laten we eerlijk zijn – matig begenadigd manusje-van-alles nooit kreeg van jeugdtrainer Grad. Daar komt ook mijn onvoorwaardelijke steun aan de underdog vandaan: zie het als een verlate zelfrechtvaardiging. Aldus voel ik me genoodzaakt op een andere manier aan te tonen dat ik heus wel ergens goed in ben wat betreft voetbal: niet zozeer tegen een bal trappen, maar meer het schrijven van het voetbalverhaal. Als door het postmodernisme beïnvloede cultuurhistoricus en stadsgeograaf is het mijn doel om aan De Skybox bij uitstek narratieve bijdragen te leveren. Het gaat mij vooral om het uitwerken van een gekozen thema, een invalshoek, een mooie anekdote of metafoor: onderwerpen als sociale vereniging, de tragiek van het zwarte gat na de voetbalcarrière en het persoonlijke verhaal van een net-niet wereldberoemde voetballer, dát zijn de verhalen die ik graag als ware het een voorleesavondje aan het publiek van deze website wil vertellen. De mogelijkheid tot het uitwerken van een heel kleine metafoor, een vergeten tragiek, tot een kort romanachtig verhaal is waarom ik met veel enthousiasme samen met mijn compagnons dit initiatief heb opgericht."

Reacties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: