//
Artikel
Artikelen

EK 1976 – Wat een Oranje toernooi had moeten worden. Deel 2

Vandaag het laatste deel van het tweeluik ‘Wat een Oranje toernooi had moeten worden’. In het eerste deel werd de afgang van het grote Oranje beschreven, in het onderstaande tweede deel gaan we in op de rest van het toernooi.
 

West-Duitsland, met de schrik vrij
17 juni 1976, een dag na de uitschakeling van Nederland, stonden de West-Duitsers aan de aftrap voor hun wedstrijd tegen het thuisland Joegoslavië. Hoewel waarschijnlijk ook ruim 45 jaar geleden een gewaarschuwd mens voor twee zou moeten tellen, gingen ook de wereldkampioenen belabberd het veld op.Hoewel het team met keeper Sepp Maier, verdedigers Vogts, Beckenbauer en Schwarzenbeck, middenvelder Bonhof en aanvallers Hölzenbein en Hoeneβ maar liefst zeven spelers in de basis had staan die twee jaren eerder in het basisteam van de wereldkampioen hadden gestaan, werd er door de Joegoslaven geen spaan heel gelaten van de Duitse ambities.

Nog meer dan Nederland, werd West-Duitsland ondersteboven gevoetbald door de underdog. Na ruim een half uur voetbal tekenden de Joegoslaven voor de 2-0. Vooral vedette Vogts werd door de

Dieter Müller, debutant voor het Duitse team

Joegoslavische aanvoerder Dragan Džajić het snot voor de ogen gespeeld. De beste speler aan Joegoslavische kant was echter Danilo Popivoda, een vleugelspeler die twee jaren eerder ook al indruk had gemaakt, toen Duitsland echter met 2-0 van de Joegoslaven wist te winnen. Popivoda maakte in 1976 echter zoveel indruk dat hij dezelfde zomer nog werd gecontracteerd door de Duitse topclub Eintracht Braunschweig, waar hij gekscherend de bijnaam Popi-nie-da kreeg, omdat hij vanwege een bleussure pas een halfjaar later zijn debuut zou maken en de Braunschweigse supporters lang moesten wachten voordat Popivoda de capriolen uit ging halen, zoals ze ze gezien hadden in die ene wedstrijd in 1976.

West-Duitsland haalde de rust met 2-0. Of het het inbrengen van de kleine, intelligente Kölsche middenvelder Heinz Flohe was, of dat bondscoach Helmut Schön een donderspeech had voorbereid: hem lukte wat George Knöbel een dag eerder niet voor elkaar had gekregen. In de tweede helft kwam een West-Duits elftal het veld op dat met het mes tussen de tanden speelde en de arme Joegoslaven over het veld joeg alsof ze er niet stonden. Flohe scoorde hoogstpersoonlijk de aansluitingstreffer en het was wachten totdat de ontketende West-Duitse vedettes de Joegoslaven de nekslag zouden geven.

Toeval of niet, die genadeklap kwam van alweer een invaller – een debutant zelfs. Dieter Müller, 22 lentes jong en net als Flohe voetballend voor 1. FC Köln, kreeg van Schön tien minuten voor tijd te horen dat hij het veld in moest. De aanvaller scoorde met zijn eerste balcontact de 2-2 en daarmee hadden de West-Duitsers de bordjes weer in evenwicht gezet. Dat wat Nederland maar niet lukte, was West-Duitsland dankzij twee Keulse invallers in minder dan 45 minuten wel gelukt. Zij hadden niet hun toevlucht genomen in praten tegen de scheids (Cruijff en Van Hanegem) of het afzagen van vijandige benen (Neeskens), maar waren aanmerkelijk beter gaan voetballen en behaalden zodoende dikverdiend de 2-2.

Daarmee moest ook in de tweede halve finale de verlenging voor een winnaar zorgen. De Joegoslaven lieten al gauw zien niet meer opgewassen te zijn tegen het West-Duitse combinatievoetbal en konden het conditioneel al lang niet meer aan. De gevaarlijke Joegoslavische aanvalslinie werd niet meer bereikt en het was wachten op de West-Duitse overwinning. Die overwinning kreeg gestalte dankzij nog twee doelpunten van de gouden wissel Dieter Müller. Ondanks een belabberde eerste helft hadden deze topfavorieten wél het hoofd koel gehouden. Dat de West-Duitsers de finale haalden, was vooral te danken aan de nieuwe ster Dieter Müller.

De finale
Voordat we naar de finale gaan, een mededeling van huishoudelijk aard. Hoewel niemand er verder meer mee bezig was – Nederland werd uiteindelijk derde op het toernooi. Na verlenging won het Nederlandse team met 3-2 van Joegoslavië, mede dankzij de, na de wedstrijd tegen Tsjechoslowakije last-minute ingevlogen Kees Kist en Wim Meutstege van respectievelijk AZ’76 en Sparta – en daarmee niet behorend tot de groep vedettes rondom Cruijff en Van Hanegem. Of vers bloed het Nederlandse team in de wedstrijd tegen Tsjechoslowaken wél zou hebben geholpen – zoals dat gold voor de entree van Dieter Müller bij de oosterburen – dat zullen we nooit weten. Wel wist het Nederlandse team op halve kracht het thuisland dat zich zo kranig tegen de West-Duitsers had geweerd op de knieën te krijgen.

Door naar de wedstrijd die er echt toe deed: de finale tussen West-Duitsland en Tsjechoslowakije. Op verzoek van de West-Duitse

Antonín Panenka, decennia na dato

voetbalbond zou er geen beslissingswedstrijd worden gespeeld bij een gelijke stand, maar zouden er voor het eerst in de geschiedenis penalty’s beslissing moeten brengen bij een gelijke stand, zodat de Duitsers op tijd naar hun vakantieadressen zouden kunnen vertrekken. Daar zag het gedurende de eerste vijfentwintig minuten in elk geval niet naar uit: net als in de halve finale, keken de West-Duitsers wederom tegen een achterstand van 2-0 aan, met dank aan twee fouten van vedettes Beckenbauer en Vogts. Hoewel de Duitsers al snel een aansluitingstreffer maakten – met dank aan, inderdaad, Dieter Müller – duurde het tot de 89ste minuut voordat Bernd Holzenbein de 2-2 erin prikte. Toen de verlenging ook geen soelaas wist te bieden voor een winnaar, kwam de noviteit ‘de penaltyserie’ aan de orde.

Geen enkele penaltyserie zou daarna nog legendarischer worden. Nadat Uli Hoeness de Duitse penalty miste, was het aan Antonín Panenka om middels de laatste penalty de winst naar Tsjechoslowakije mee te nemen. Sepp Maier lag al in de linkerhoek, toen hij de bal traag zag naderen. Het stiftje… Het doelpunt! Met de strafschop verbond Pananka zijn naam voorgoed aan de onorthodoxe manier van nemen – én aan het EK 1976.

Zo werd het EK 1976 het toernooi van de underdogs. Het spel van Popivoda de eerste 45 minuten van het toernooi, de vier doelpunten van debutant Dieter Müller en de onverwachte – en onorthodox tot stand komende – overwinning van de Tsjechoslowaken. Niemand zou het bij aanvang van het toernooi verwacht hebben. Wél had iedereen verwacht dat dit het magnum opus van de generatie-Cruijff zou worden, Van Hanegem, Cruijff en de andere balvirtuozen zouden Europa betoveren. Niets bleek minder waar. Zoals ook Beckenbauer en Vogts geen memorabel toernooi speelden. Het werd vooral een toernooi waarop de charme van het spelletje duidelijk werd: voetbal is niet te voorspellen en elke voetbalzomer worden nieuwe vedetten geboren en wordt nieuwe geschiedenis geschreven. Het maakt het vooruitkijken naar het EK dat deze zomer voor het eerst sinds 1976 weer in Oost-Europa plaatsvindt nóg mooier: hoewel op papier Duitsland en Spanje topfavorieten zijn – voetbal wordt niet op papier gespeeld, maar op gras. En op Oost-Europees gras, daar zijn eerder verrassende dingen gebeurd – zo leert ons het EK 1976.

Over Remy Maessen

"Ik herinner het me als de dag van gisteren. Het was zaterdagmiddag rond een uur of twee. Die ochtend had ik – als voorhoedespeler van de D-jeugd van de inmiddels niet meer bestaande voetbalclub KVC – waarschijnlijk weer wat kansen om zeep geholpen en ik zat inmiddels huiswerk te maken. Mijn vader, toenmalig bestuurslid van VVV, vroeg of ik zin had om die avond samen met hem naar ‘De Koel’ – nog steeds Neerlands meest pittoreske voetbalstadion – te gaan voor de wedstrijd tussen VVV en FC Den Bosch. De Venlonaren hielden het Den Bosch van Ruud van Nistelrooij en Anthony Lurling op 1-1 en mijn liefde voor het spelletje was geboren. Inmiddels, 14 seizoensgidsen van Voetbal International verder, ben ik bijna afgestudeerd als parlementair historicus en durf ik te zeggen dat ik van meer antiquarische voetbalfeitjes – van lang vergeten eindtoernooien tot de Nigeriaanse competitie anno 2011 – op de hoogte ben dan menig ander liefhebber. Deze feitjes zal ik – evenals mijn ervaring als hoofredacteur van diverse tijdschriften – gaan aanwenden om dit initiatief tot een succes te maken. Kleine momentjes en kenschetsen van vergeelde voetbalbladzijden vormen mijn specialisatie – bedoeld om bij elke lezer een ‘aha-erlebnis’ op te wekken."

Reacties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: