//
Artikel
Moment van de Week

Week 3: Glorieuze terugkeer van Die Fohlen

De gemiddelde voetballiefhebber wrijft zichzelf menigmaal door de ogen als hij de stand van de Bundesliga erop naslaat. Kort achter grootmacht Bayern München, kampioen Borussia Dortmund en de oliedollars van Schalke 04 vindt hij daar Borussia Mönchengladbach. Nadat vorige week tegen Augsburg een einde kwam aan de indrukweekende reeks die een gelijkspel tegen Dortmund en overwinningen tegen rivaal 1. FC Köln en stabiele subtopper Werder Bremen met zich meebracht, herpakte Gladbach zich dit weekend tegen laagvlieger FSV Mainz met een 1-0 overwinning. Daarmee nestelt de club zich op de vierde plek van de Bundesliga, die aan het einde van de rit deelname aan de play-offs van de Champions League zou betekenen. In dit ‘moment van de week’ een korte geschiedenis van Die Fohlen – ofwel: de veulens, zoals de bijnaam voor de club luidt – ter ere van de bijzondere prestaties van de club dit seizoen.

Uit een diep dal: ‘Houdini’ in seizoen 2010/2011
Precies een seizoen geleden waren de kenners het erover eens: Borussia Mönchengladbach ging onherroepelijk degradatie tegemoet. Het zou een treurig einde betekenen van het seizoen, dat bij aanvang nog een feestelijk tintje had: de in 1900 opgerichte club vierde immers haar 110-jarig jubileum. In december was er niets meer over van die feestelijkheden. Onderaan bungelend in de Bundesliga was er weinig perspectief meer. De winteraankopen Mike Hanke (Hannover 96), Havard Nordtveit (Arsenal) en Martin Stranzl (Spartak Moskou) konden niets aan de situatie veranderen, waarna het onvermijdelijke volgde: het huwelijk met trainer Michael Frontzeck, een geboren Gladbacher en als speler jaren jarenlang actief bij de club, werd beëindigd. Toeval of niet, onder leiding van de rustige Zwitser Lucien Favre werd de laatste plek al snel verlaten en eindigde de club uiteindelijk als zestiende.

De zestiende plek betekende het spelen van beslissingswedstrijden met de nummer drie van de Tweede Bundesliga: VFL Bochum. Ver in blessuretijd werd in de thuiswedstrijd een 1-0-overwinning uit de brand gesleept, terwijl de 1-1 in Bochum een verlenging van het verblijf in de Bundesliga betekende. Favre had de Traditionsverein met een indrukwekkende Houdini-act in de Bundesliga gehouden.

Roemruchte geschiedenis: van Netzer tot Advocaat

'Borussia' in 1900

Want er is alle reden om Borussia Mönchengladbach een Traditionsverein te noemen. In 1899 besloot een aantal spelers de lokale voetbalclub Germania te verlaten, om samen FC Borussia op te richten, naar de gelatiniseerde naam van het Pruissische Rijk. Op 1 augustus 1990 werd door hen officieel de club Fußballclub Borussia 1900 opgericht. Nadat de club onder druk van de nationaal-socialisten in 1933 fuseerde met Sport-Klub 1894, kreeg de club de naam van de stad ‘München Gladbach’ toegevoegd. Toen het bestuur van het Bundesland Nordrhein-Westfalen in 1960 de stad ‘München Gladbach’ besloot om te dopen in Mönchengladbach,  veranderde de clubnaam ook in de huidige naam Borussia Mönchengladbach.

In de jaren zestig vinden we de eerste grote prestaties van de West-Duitse club. Spelend in de Oberliga West kwam de club niet tot indrukwekkende uitslagen, in de DFB Pokal des te meer. Doordat de club de WFV-Pokal (de cup voor de kleinere clubs) had gewonnen, mocht Mönchengladbach in de halve finale van de ‘grote’ DFB-Pokal instromen. Daar wachtte het HSV van levende legende Uwe Seeler, dat met 2-0 werd verslagen. In de finale versloeg de club ook nog eens Karslruher SC en dat betekende een totaal overwachte DFB-Pokal-winst. De winst zou een voorafschaduwing zijn van de glorietijd die komen zou.

De club teerde in de jaren-zestig vooral op de goede eigen opleiding, die veel succesvolle voetballers voortbracht. Omdat in die seizoenen de ene na de andere jonge speler naar het eerste doorstroomde, begon het leeftijdsgemiddelde van dat elftal snel te dalen. Uit deze periode stamt dan ook de bijnaam Die Fohlen, die de club tot op de dag van vandaag koestert. Kroonjuwelen van de opleiding waren Günther Netzer, die in 1963 zijn profcontract tekende en Jupp Heynckes en Herbert Laumen, die een jaar later tot het eerste elftal toetraden. Al in 1965 wierp het talent zijn vruchten af: de club promoveerde naar de Bundesliga, overigens vergezeld door een andere club vol hemelbestormers: Bayern München.

De eerste seizoenen in de Bundesliga maakte het jonge eerste elftal van de nood een deugd. Doordat de club lang niet zoveel geld tot zijn beschikking had als andere clubs als bijvoorbeeld Werder Bremen en 1860 München, moest de club het nog steeds doen met de jeugdige spelers. Die jonge spelers werden door de aanvallende trainer Hennes Weisweiler niet in een tactisch keurslijf geperst, maar in Mönchengladbach stond voetbalplezier en de individuele actie voorop. De club vaarde er wel bij, al moest tegen grootmacht Werder Bremen een 0-7 thuisnederlaag geïncasseerd worden. De jonge spelers kenden een seizoen van hoge pieken en diepe dalen, maar handhaafden zich in de Bundesliga. Inmiddels was de beleidsbepalers in het naburige Büttgen een hardwerkende verdediger opgevallen, die prima als slot op de deur zou kunnen fungeren in het dartelende elftal: Berti Vogts. De succesformatie kreeg langzaam gestalte.

Scoren, dat deed het team veelvuldig. Vooral Herbert Laumen was aan het eind van de jaren zestig op schot. Maar er vielen achterin zoveel gaten dat Vogts het niet kon belopen. Daarom werd – afwijkend van het Fohlen-idee – voor het eerst ervaring ingekocht met international Klaus-Dieter Sieloff van VFB Stuttgart. Zijn komst bleek een gouden zet. Zijn ervaring, het arbeidsethos van Vogts, de genialiteit van spelmaker Netzer en de doelpunten van Heynckes en Laumen vormden een ideale mix: een mix waarmee Gladbach in 1970 de Bundesligatitel wist te winnen en daarmee de kampioen van 1969, Bayern München, onttroonde. Toen Mönchengladbach in 1971 deze titel prolongeerde, wist de club een primeur te behalen: niet eerder wist een Bundesligaclub tweemaal achtereen kampioen te worden. Gladbach speelde ‘voetbal van de hoogste perfectie’, zo zei trainer Matt Busby van Internazionale over het voetbal van Die Fohlen destijds lovend.

Sfeer op de Bökelberg

In 1972 maakte Bayern München een einde aan de kampioensreeks van Gladbach en de zomer daarna verliet Günther Netzer Mönchengladbach ook nog eens, terwijl Bayern haar titel prolongeerde. Toen in 1974 Bayern weer kampioen werd, leek de suprematie van Gladbach ten einde. Niets bleek echter minder waar; de grootste succesjaren had de club nog voor de boeg. In 1975 reeg de club overwinning aan overwinning en werd de titel weer gewonnen. De feestvreugde wasvan korte duur: succescoach Weisweiler maakte bekend de club te verlaten voor een dienstverband bij FC Barcelona, waar hij Rinus Michels op ging volgen. Opvallenderwijs werd als opvolger Udo Lattek aangesteld – de trainer van nota bene Bayern München. Onder leiding van Lattek werd de Bundesliga nog twee keer gewonnen, maar werd er lang niet meer zo aanvallend gespeeld als onder Weisweiler. De individuele actie werd aan het einde van de jaren zeventig steeds meer ingeruild voor de tactische controle, een filosofie die dus wel succes opleverde. Het kampioensjaar 1977 zou echter het laatste zijn; in de jaren daarop verlieten spelers de club en beëindigden Vogts en Heynckes hun carrière. Ook Lattek verliet de club. Bayern München geraakte uit het zicht en Gladbach  verloor haar sterrenstatus in hoog tempo, ook toen clubicoon Heynckes er trainer werd. De mooie jaren zestig en zeventig verwerden slechts tot een mooie herinnering.

In 1999 kwam er een einde aan onafgebroken deelname aan Bundesligaseizoenen. Hoewel het elftal talentvolle spelers als Robert Enke en Sebastian Deisler herbergde, eindigde het seizoen in mineur op de achttiende plek. Het betekende de eerste degradatie van de club. Twee seizoenen acteren in de Tweede Bundesliga waren echter voldoende om terug te keren en toen in 2004 de Bökelberg – het stadion waarin de jaren zeventig-geschiedenis werd geschreven – verruild werd voor het Borussia-Park, een kolos aan de autosnelweg, reikten de bomen tot in de hemel. De Nederlandse coach Dick Advocaat mocht een blik

Het hypermoderne Borussia-Park

nieuwe spelers opentrekken en de beleidsbepalers dachten een succesteam bij elkaar te kopen. Ze waren hun geschiedenis vergeten, zo bleek. Die Fohlen waren nooit groot geworden door te kopen, maar door op te leiden. Het beleid faalde dan ook: in plaats van een nieuwe suprematie in de Bundesliga, degradeerde de club in 2007 weer. In de tussenliggende jaren leek de bank van de club vooral op een duiventil; in drie jaren versleet de club met Advocaat, Horst Köppel, wederom Jupp Heynckes en Jos Luhukay vier trainers. Laatstgenoemde degradeerde met de club naar de Tweede Bundesliga, waaruit echter na een seizoen werd gepromoveerd.

De nieuwe Fohlen: revival van de jaren zeventig of louter opportunisme?
Met de promotie kwam een nieuwe ster aan het licht: Marko Marín. Zelf opgeleid en ook nog eens gezegend met een fantastische techniek. De Fohlen-strategie leek terug te keren met de nieuwe ster-in-wording. De jaren zeventig lagen echter ver weg en de periode dat clublegendes als Heynckes en Vogts de club een leven lang trouw bleven zat er voorgoed op. Gladbach moest zijn kroonjuweel laten gaan, toen Werder Bremen met het grote geld kwam. Als opvolger werd een onbekende speler van Rot-Weis Ahlen gecontracteerd. Marco Reus was eerder gewogen en – letterlijk – te licht bevonden door Dortmund. Zo’n kleine en lichte speler, die was niet goed genoeg voor de Bundesliga, zo oordeelden de beleidsbepalers in het Westfalenstadion. In Gladbach herinnerden ze zich waarschijnlijk het voetbal van Weisweiler toen ze de kleine aanvaller cq. aanvallende middenvelder in Ahlen zagen uitblinken en contracteerden hem als opvolger van Marín.

Aan de hand van Marco Reus wordt dit seizoen Bayern het vuur als vanouds aan de schenen gelegd, geholpen door de uitblinkende Mike Hanke – die scoort zoals Laumen deed – de zelf opgeleide, negentien jaar oude keeper Marc-André Ter Stegen en de Braziliaanse rots in de branding Dante, die van Standard Luik werd overgenomen. Het voetbal dat onder Favre wordt gespeeld heeft meer weg van het voetbal van Lattek dan dat van Weisweiler en er wordt vooral gespeeld vanuit een hechte defensie. De zelf opgeleide Ter Stegen en de dartelende Reus doen echter weemoedig terugdenken aan de jaren dat Die Fohlen hun bijnaam kregen, zoals de Bundesliga-stand dat ook doet.

Opportunisme viert helaas sinds de ingebruikname al hoogtij in het Borussia-Park en slechts de tijd kan leren of het huidige succes een toevalstreffer is, of een voorafschaduwing is van een nieuwe glorietijd van Borussia Mönchengladbach. Uit de geschiedenis kan echter geleerd worden dat succes van Gladbach voortkomt uit een goede opleiding, aangevuld met ervaring van buitenaf en dat een omgekeerde formule zorgde voor degradatie. Laten we hopen dat dit een les zal zijn voor de beleidsbepalers, want soms – en in het geval van Die Fohlen zeker – is een goede kennis van de clubgeschiedenis een groot goed.

Over Remy Maessen

"Ik herinner het me als de dag van gisteren. Het was zaterdagmiddag rond een uur of twee. Die ochtend had ik – als voorhoedespeler van de D-jeugd van de inmiddels niet meer bestaande voetbalclub KVC – waarschijnlijk weer wat kansen om zeep geholpen en ik zat inmiddels huiswerk te maken. Mijn vader, toenmalig bestuurslid van VVV, vroeg of ik zin had om die avond samen met hem naar ‘De Koel’ – nog steeds Neerlands meest pittoreske voetbalstadion – te gaan voor de wedstrijd tussen VVV en FC Den Bosch. De Venlonaren hielden het Den Bosch van Ruud van Nistelrooij en Anthony Lurling op 1-1 en mijn liefde voor het spelletje was geboren. Inmiddels, 14 seizoensgidsen van Voetbal International verder, ben ik bijna afgestudeerd als parlementair historicus en durf ik te zeggen dat ik van meer antiquarische voetbalfeitjes – van lang vergeten eindtoernooien tot de Nigeriaanse competitie anno 2011 – op de hoogte ben dan menig ander liefhebber. Deze feitjes zal ik – evenals mijn ervaring als hoofredacteur van diverse tijdschriften – gaan aanwenden om dit initiatief tot een succes te maken. Kleine momentjes en kenschetsen van vergeelde voetbalbladzijden vormen mijn specialisatie – bedoeld om bij elke lezer een ‘aha-erlebnis’ op te wekken."
%d bloggers liken dit: