//
Artikel
Artikelen

Van de biljarttafel in Hoorn tot het kunstgras in Rwanda. Het verhaal van een Hollandse coach in verre oorden

Het stof stuift op van de gortdroge vlakte waar naast topsport ook het spook van te vroeg gestorven gras rondwaart. In de verte klinkt het gerommel van een rap naderende Toyota Landcruiser. Uit de geairconditionende 4-wheel-drive stapt een doorgewinterde wereldburger. René Feller zwaait het portier open en bekijkt zijn voor hem opgestelde selectie met de frisse moed van een geboren einzelgänger. Uit de achterbak halen de selectiespelers van Armée Patriotique Rwandaise FC de rode pionnetjes en oranje hesjes voor de aan de tekentafel in het resort bedachte dagelijkse oefeningen tevoorschijn, die onder het toeziend oog van Feller door een aantal assistenten minutieus over de vlakte worden uitgestald. Wederom een dag noeste arbeid in het ‘Zwitserland van Afrika’; het kan beginnen. Het zou zomaar de omschrijving van een gemiddelde nine-to-five van René Feller, coach van Rwandese topploeg APR FC, kunnen zijn. Wat bezielt deze in Hoorn geboren ex-porselein-, glas- en aardewerkhandelaar dwars door Afrika te trekken en teams te coachen waarvan de meeste van onze zestien miljoen bondscoaches nog nooit hebben gehoord?

Biljartend naar de top

De West-Fries weet als zoon van een bekende voetballer op vroege leeftijd ‘alles al over voetbal’. Naast een loopbaan in het ‘interregionale’ voetbal op een redelijk niveau houdt Feller zich ook bezig met andere balsporten. Zoals het spel op ‘de tafel met het groene laken’. Tijdens een potje biljart loopt Feller een uit het door Saddam Hussein’s imperialisme bedreigde Koeweit gevluchte functionaris tegen het lijf. ‘Deze hooggeplaatste functionaris bij het Ministerie van Sport in Koeweit nodigt hem uit om voetballes te geven’, zo zegt Feller in zijn biografie. Een spannende wending voor de handelaar in porselein, glas en aardewerk, zoveel is zeker. Maar hij kwijt zicht niettemin met verve van zijn nieuwe taak. ‘Uiterst succesvol is René Feller in Koeweit. In de opzet van Hoofd Jeugdopleiding slaagt hij met verve. Dat komt uitstekend van pas, want bij Qadsia Sporting Club is hij wederom de gevierde trainer’, aldus de biograaf.

Na zijn avontuur aan de Perzische Golf keert Feller terug naar West-Friesland om daar een decenium te vertoeven. En dan gaat het balletje pas echt rollen. De uitstekende contacten met de lokale emir leggen het lid van het trainersgilde geen windeieren. Een ambassadeur uit Eritrea keert met de lofzang van de reeds genoemde emir in de oren terug naar zijn geboorteland en bepleit aldaar de komst van de Hoornse voetbalmeester: ‘In Afrika wachten ze (2003) met smart op die Hollander die spelers leerde om met kaarten ‘pas en laatste kaart’ te zeggen’, zo leert ons Fellers levensverhaal.

Van de luxe olielanden naar de Afrikaanse hongersnood

Na zijn ervaringen met het lucratieve Midden-Oosten komt Feller aldus terecht op het Afrikaanse continent, de broedplaats van zijn in de komende jaren tot wasdom komende trainerskunde. Die immense landruimte waar hij zijn ambitieuze vleugels zonder zorgen van beperkingen als erkende trainersdiploma’s  uit kan slaan, daar waar hij naar eigen zeggen zeer succesvol werk zal afleveren.

Zoals in het met hongersnood kampende Eritrea. Daar gaat het Feller echter lang niet altijd van een leien dakje, voor wat randzaken betreft. Voetbaltechnisch heeft de gewezen biljarter alles onder controle. Maar toch, het is wennen: ‘Een tegengestelde cultuur als in het Midden-Oosten. Corruptie, spelers die bij een buitenlands tripje massaal politiek asiel vragen etc. Je moet er mee leren omgaan’. Feller weet al doende niettemin als geen andere dergelijke sores het hoofd te bieden.

Via zijn contacten in het verre Europa sprokkelt hij de broodnodige materialen bij elkaar om het spelletje van elf tegen elf te oefenen: ‘Alle benodigde spullen moest ik opsnorren. Van Gaal, destijds technisch directeur bij Ajax, gaf me ballen van het Amsterdam-toernooi. Van Volendam en AZ kreeg ik oude tenues mee. Pionnen en hesjes regelde ik zelf’.

Met gezond enthousiasme werpt de Hollandse voetbaldeskundige zich op de nieuwe uitdaging, tot de kerst van 2007. Dan worden de dagelijkse tegenslagen teveel voor het Westerse echtpaar – zijn vrouw is hem achterna gekomen . Schappen in de supermarkten vertonen gapende leegtes en het kost elke keer weer de nodige hoofdbrekens het boodschappenlijstje naar genoegen af te werken. Ondanks  de nijpende economische situatie in het land en de om zich heen slaande hongersnood, weet de familie met de nodige inventiviteit toch rond te komen: ‘De kwaliteit van onze maaltijden leed er overigens nauwelijks onder. Als onze huishoudster op pad ging en vertelde dat de bestelling voor ’mister René’ was, kwam het gevraagde product meestal uit een achterkamertje tevoorschijn. Winkeliers houden een voorraadje apart voor mensen die het dubbele willen betalen of beschikken over dollars’.

Toch blijkt het land in de Hoorn van Afrika uiteindelijk niet de gezonde bodem waar de ambities van de man uit Hoorn wortel kunnen slaan: ‘De situatie is heel slecht. De westerlingen vertrekken in rap tempo, ambassades gaan dicht, de troepen van de Verenigde Naties zijn weg en binnenlandse reizen maken gaat nauwelijks. Voor elke trip moet je over een vergunning beschikken’. De vrouw van Feller besluit het een en ander niet af te wachten en vertrekt eerder dan de trainer uit Afrika: ‘ Mijn echtgenote houdt van shoppen. Dan moet je niet in Eritrea zijn’. Uiteindelijk volgt Feller zelf het voorbeeld van zijn vrouw: terug naar Hoorn in Nederland dus.

Het Zwitserland van Afrika

Maar de trainer kan moeilijk stilzitten, naar blijkt, want in 2008 zakt Feller zuidwaarts het Afrikaanse continent af. Rwanda is de nieuwe aanlegplaats van deze prediker van de Hollandse voetbalschool. ‘Neem dan bijvoorbeeld Rwanda, ook wel het Zwitserland van Afrika genoemd. Een fantastische natuur, bergen, heuvels, meren, mensapen, waar beroemdheden als bijvoorbeeld Bill Gates een optrekje heeft. Politieke stabiliteit’. Blijkbaar is er in de tien jaar na de genocide waarbij 800.000 mensen om het leven kwamen veel veranderd in het Centraal-Afrikaanse land. Feller draagt graag bij aan het sportieve succes van het voorheen geplaagde Rwanda, als bondscoach en trainer van topclub APR FC: ‘Dat land is het laatste land, dat René Feller op de voetbalkaart moet zetten. Ook daar slaagt hij in’. En dat ondanks dat  ‘zijn doel, het behalen van kwalificatie voor het WK in 2010 niet gelukt [is].

Aan de trainer heeft dat niet gelegen: ‘Onze Hollandse visie op het voetbal pakt hier zeer goed uit. Nog nooit hadden ze een blanke technische leiding gehad. Hier in Afrika moet je winnen, anders volgt zeer snel ontslag, maar hier zijn ze door onze aanpak laaiend enthousiast geworden. De lokale trainers zijn zeer beperkt in kennis en hechten grote waarde aan ‘bidden voor goed resultaat’. Dat hebben we beperkt. Voor en na de training en voor en na de wedstrijd en eenmaal in de rust’.

Andere kordate maatregelen van de Nederlandse spelleider hameren op regelmaat: ‘Verder hechten we veel waarde aan herhalen, want ze kunnen niet lang hun concentratie behouden. Dat past bij hun leefstijl. Lange termijnplanning zowel bij de bond als bij clubs en spelers kent men niet. Morgen zien we wel weer. Ook wij passen ons aan en anders ben je niet geschikt om in Afrika te werken’. Naast kennis en kunde dient de Westerse trainer in Afrika dus ook een gezone dosis aanpassingsvermogen te hebben om functioneel te kunnen zijn en de lokale voetballers verder te helpen.

Inventiviteit is ook buiten het voetbalveld gevraagd. De trainer in Afrika is of hij het wil of niet onderdeel van het politieke krachtenveld, merkt Feller op. Hij heeft zo zijn eigen mening over de Afrikaanse politieke situatie die zich direct laat vertalen uit zijn aanpak op het voetbalveld. ‘Kijk naar Zimbabwe. De economie ging kapot toen Mugabe de blanken over de grens zette. Mozambique, waar velen van hen neerstreken, vaart er wel bij. Dat is het probleem met Afrikanen. Ze hebben leiding nodig, anders gebeurt er helemaal niets. Slechte scholing versterkt dat gebrek aan initiatief’.

Daarom schuwt de Nederlandse voetbaldocent de politieke implicaties van zijn functies ook niet en neemt hij zijn verantwoordelijkheid overal waar hij werkzaam is: onder zijn Westerse leiding vaart het allegaartje dat menig team hier is wel. Soms doet hij dit met gevaar voor eigen leven, maar altijd vanuit de overtuiging kennis en kunde over te brengen in delen van de wereld waar dat het meest nodig is.

Inmiddels zit Feller weer thuis in Nederland op de bank. Zijn ambitie en hang naar avontuur heeft de alleskunner uit Hoorn niet verloren in al deze bewogen jaren in de uitdagende voetbalwerelden van Afrika en de rijke oliestaten:  ‘Als Koeweit zich meldt, gaat mijn vrouw à la minute mee’. René Feller, de glashandelaar uit Hoorn,’het zwarte schaap van de KNVB. Succesvol in andere delen van de wereld en door de FIFA erkend. Het kan verkeren’!

Bronnen

Biografie Rene Feller: http://www.speakersacademy.nl/speakers/rene-feller
http://devoetbaltrainer.nl/interview/rene-feller-trainer-coach-in-rwanda/
Geert Langendorff, ‘Voetbaltrainers in het buitenland / Rwanda is het Zwitserland van Afrika’
http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/nieuws/article/detail/1237810/2008/03/29/Voetbaltrainers-in-het-buitenland-rsquo-Rwanda-is-het-Zwitserland-van-Afrika-rsquo.dhtml

Over Thomas Vries

"Mijn voorliefde voor voetbal en voetbalverhalen komt voort uit een in mijn jeugd ingeslopen gevoel van miskenning. De kleine Thomas – rechtsbuiten van D-1 van VV Beegden – schreeuwt in mijn volwassen zelf over het algemeen hard om aandacht die hij als – laten we eerlijk zijn – matig begenadigd manusje-van-alles nooit kreeg van jeugdtrainer Grad. Daar komt ook mijn onvoorwaardelijke steun aan de underdog vandaan: zie het als een verlate zelfrechtvaardiging. Aldus voel ik me genoodzaakt op een andere manier aan te tonen dat ik heus wel ergens goed in ben wat betreft voetbal: niet zozeer tegen een bal trappen, maar meer het schrijven van het voetbalverhaal. Als door het postmodernisme beïnvloede cultuurhistoricus en stadsgeograaf is het mijn doel om aan De Skybox bij uitstek narratieve bijdragen te leveren. Het gaat mij vooral om het uitwerken van een gekozen thema, een invalshoek, een mooie anekdote of metafoor: onderwerpen als sociale vereniging, de tragiek van het zwarte gat na de voetbalcarrière en het persoonlijke verhaal van een net-niet wereldberoemde voetballer, dát zijn de verhalen die ik graag als ware het een voorleesavondje aan het publiek van deze website wil vertellen. De mogelijkheid tot het uitwerken van een heel kleine metafoor, een vergeten tragiek, tot een kort romanachtig verhaal is waarom ik met veel enthousiasme samen met mijn compagnons dit initiatief heb opgericht."

Reacties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: